Τύποι ανάποδων παιδικών καθισμάτων

Πριν αναλύσω τους δύο τύπους ανάποδων καθισμάτων, πρέπει να επισημάνω ότι μιλάμε για καθίσματα που αφορούν στην παρατεταμένη χρήση ανάποδου καθίσματος (extended rear facing) αφού υποχρεωτικά, τουλάχιστον μέχρι τα 9 κιλά, τα μωρά πρέπει να κοιτούν ανάποδα. Μέχρι δε τα 13 κιλά, οι γονείς έχουν τη δυνατότητα να κρατήσουν τα παιδιά τους ανάποδα στο πρώτο κάθισμα που ανήκει στο γκρουπ 0/0+ (0-13 κιλά).
Κατόπιν υπάρχουν δύο βασικοί τύποι ανάποδων παιδικών καθισμάτων. Αυτά που είναι μόνο ανάποδα και τα συνδυαστικά καθίσματα (combi) που εκτός από ανάποδα επιτρέπουν και την τοποθέτηση και με μπροστινή φορά όταν το παιδί μεγαλώσει.
Μόνο με ανάποδη φορά: Αυτά τα καθίσματα είναι μόνο για ανάποδη τοποθέτηση. Ακόμα και αν δε μας αρέσει, κάποια στιγμή πρέπει να γυρίσουμε τα παιδιά σε μπροστινή φορά. Η ηλικία αυτή διαφέρει και είναι από 3-5 ετών στη Σουηδία, 9-12 μηνών στη Γερμανία και 12-15 μηνών στις ΗΠΑ. Τυπικά ανάποδα καθίσματα πολύ διαδεδομένα στη Σουηδία είναι τα Britax Hi-Way, Maxi-Cosi Mobi και το BeSafe IziKid X3.
Αυτά τα καθίσματα συνήθως επιτρέπουν χρήση με ανάποδη φορά μέχρι περίπου 4 ετών. Μετά και μέχρι την ηλικία των 12 ετών, θα χρησιμοποιήσουμε ένα κάθισμα τύπου booster με πλάτη που θα κοιτά μπροστά.
Συνδυαστικά καθίσματα (combi): Αυτά τα καθίσματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ανάποδη φορά στην αρχή και μετά με μπροστινή είτε με ζώνη του καθίσματος ή με τη ζώνη του αυτοκινήτου (σαν κάθισμα τύπου booster με πλάτη). Ο προσδιορισμός συνδυαστικό σημαίνει ότι μπορεί να συνδυάσει την ανάποδη με την μπροστινή τοποθέτηση.
Τυπικά συνδυαστικά καθίσματα στη Σουηδία είναι τα Britax Multi Tech, Britax Two-Way, Brio Zento και Besafe iZi Combi X3.

 

http://anapodakathismata.blogspot.com/

Τερηδόνα Θηλασμού ή Τεριδόνα του μπιμπερό

Μαρία Πελαργίδου D.D.S., M.Clin.Dent.
Παιδοδοντίατρος


Η τερηδόνα της βρεφικής ηλικίας μπορεί να προσβάλλει τα παιδικά δόντια από τον πρώτο κιόλας χρόνο της ζωής. Χαρακτηρίζεται από ραγδαία εξέλιξη, γιαυτό και αν δεν προληφθεί ή αντιμετωπισθεί έγκαιρα οδηγεί ταχύτατα σε νέκρωση των δοντιών.
Aναφέρεται και ως τερηδόνα θηλασμού ή τερηδόνα του μπιμπερό, γιατί προκαλείται κυρίως από παρατεταμένο θηλασμό και λανθασμένη χρήση μπιμπερό. Εντούτοις, η εμφάνισή της σχετίζεται άμεσα και με τη στοματική υγεία της μητέρας.

Κλινική εικόνα τερηδόνας των βρεφών και νηπίων

Αρχόμενη
Χαρακτηριστικές λευκές κηλίδες που εντοπίζονται στις μπροστινές επιφάνειες των επάνω πρόσθιων δοντιών, ακολουθούν τη γραμμή των ούλων και δε φεύγουν με το βούρτσισμα
Όχι πόνος

Προχωρημένη
Καφέ κηλίδες ή κοιλότητες στα παραπάνω σημεία
Επέκταση και στα πίσω άνω και κάτω δόντια
Πόνος κατά το βούρτσισμα ή το φαγητό

Τερηδόνα, μια χρόνια λοιμώδης νόσος

Η τερηδόνα είναι μια μακροχρόνια πάθηση των δοντιών, που οφείλεται σε συγκεκριμένα μικρόβια της οδοντικής πλάκας. Τα μικρόβια αυτά μεταβολίζουν τα σάκχαρα των τροφών και παράγουν οξέα, που προοδευτικά προκαλούν απασβεστίωση και αποσύνθεση των σκληρών ιστών των δοντιών από την επιφάνεια προς το βάθος. Εάν δεν αντιμετωπισθεί έγκαιρα, η τερηδόνα επεκτείνεται στα βαθύτερα στρώματα του δοντιού, όπου και η εξέλιξή της είναι ταχύτερη. Το τελικό αποτέλεσμα είναι η προσβολή του νεύρου και η νέκρωση του δοντιού.
Απαραίτητη προϋπόθεση για την εμφάνιση τερηδόνας είναι η ύπαρξη μικροβιακής πλάκας και σακχάρων στο στόμα για αρκετό χρόνο. Για την εκδήλωση ωστόσο ή όχι της τερηδόνας συνεπικουρούν και κάποιοι βιολογικοί παράγοντες, οι οποίοι διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Αυτοί είναι η ανοσολογική κατάσταση του ατόμου, η ποσότητα και η σύσταση του σάλιου, καθώς και η ευπάθεια των δοντιών. Η τερηδόνα δεν κληρονομείται.

Γιατί τερηδόνα από τόσο νωρίς?

Η τερηδόνα βρεφικής και νηπιακής ηλικίας εμφανίζεται στα πρόσθια δόντια της άνω γνάθου σε παιδιά ηλικίας 2-3 ετών ή και νεώτερα. Σύμφωνα με τα παραπάνω, τα κύρια αίτιά της, σε συνδυασμό πάντα με τους προδιαθεσικούς παράγοντες που αναφέρθηκαν, είναι

Υψηλά επίπεδα τερηδονογόνων μικροβίων στο στόμα. ΄Εχει βρεθεί ότι στα παιδιά που αναπτύσσουν τερηδόνα σε τόσο νεαρές ηλικίες υπάρχει από τους έξι κιόλας μήνες, υψηλή συγκέντρωση στρεπτοκόκκων mutans και γαλακτοβακίλλων, που είναι τα κατεξοχήν τερηδονογόνα μικρόβια. Έρευνες έχουν αποδείξει ότι τα μικρόβια αυτά μεταδίδονται πρωτίστως από τη μητέρα. Συνήθεις τρόποι μετάδοσης είναι η δοκιμή του γάλακτος ή του φαγητού από τη μητέρα με το ίδιο κουτάλι ή θηλή μπιμπερό, η χρήση κοινού πηρουνιού ή οδοντόβουρτσας, κ.α.
Κατανάλωση σακχάρων για παρατεταμένο χρόνο. Σάκχαρα που προκαλούν τερηδόνα είναι η σουκρόζη, η γλυκόζη, η φρουκτόζη και η μαλτόζη που περιέχονται σε διάφορες τροφές και φρούτα. Η λακτόζη, που περιέχεται στο γάλα, είναι πολύ λιγότερο τερηδονογόνα και επιπλέον η δράση της αντιρροπείται από τις υψηλές συγκεντρώσεις ασβεστίου και φωσφόρου του γάλακτος. Εντούτοις, το γάλα της μητέρας έχει μεγαλύτερη συγκέντρωση λακτόζης και πολύ λιγότερο ασβέστιο και φώσφορο από το αγελαδινό, με αποτέλεσμα να είναι περισσότερο τερηδονογόνο. Με βάση τα παραπάνω, για την εμφάνιση τερηδόνας στα βρέφη και νήπια μπορούν να ενοχοποιηθούν συνήθειες όπως
Ο θηλασμός κατά τη διάρκεια της νύχτας ή και για πάνω από ένα χρόνο
Η χρήση μπιμπερό με γάλα, φρουτοχυμό ή άλλο ζαχαρούχο ρόφημα τη νύχτα ή για μεγάλο χρονικό διάστημα
Η χρήση πιπίλας βουτηγμένης σε μέλι ή μαρμελάδα

Οδηγίες πρόληψης για τις μητέρες
Φροντίστε να ενημερωθείτε πριν ακόμα από τη γέννηση του παιδιού σας για την κατάσταση των δοντιών σας. Προχωρήστε σε οδοντικές θεραπείες που εκκρεμούν και εφαρμόζετε πολύ καλή καθημερινή στοματική υγιεινή. Υπάρχει ακόμα και η δυνατότητα μικροβιακής ανάλυσης του σάλιου για να γνωρίζετε επακριβώς πόσο βλαβερό μπορεί δυνητικά να είναι το σάλιο σας για το παιδί σας!
Να είστε προσεκτικές στη χρήση κουταλιών, πηρουνιών, μπιμπερό , πιπίλας, οδοντόβουρτσας κλπ, για να αποφύγετε κατά το δυνατόν τη διασπορά μικροβίων, ιδιαίτερα εάν έχετε υψηλό δείκτη τερηδόνας.
Εάν το παιδί σας θηλάζει κατά βούληση και για μεγάλο διάστημα, φροντίζετε να μην παραμένει το γάλα επάνω στα δόντια του πολλές ώρες. Τα δόντια πρέπει να καθαρίζονται τακτικά με ελάχιστη ποσότητα φθοριούχου οδοντόπαστας.
Χρησιμοποιείτε σωστά το μπιμπερό. Είναι καλό να μην παραμένει στο στόμα πολλές ώρες ή τη νύχτα και να μην προσθέτετε ζάχαρη στο περιεχόμενό του. Φροντίζετε πάντα να πλένετε τα δόντια του παιδιού σας μετά τη χρήση του.
Ξεκινήστε επισκέψεις στον παιδοδοντίατρο από το πρώτο περίπου έτος της ηλικίας του παιδιού σας. Εκείνος θα είναι σε θέση να σας ενημερώσει για το ποσοστό πιθανότητας εκδήλωσης τερηδόνας με βάση το ιστορικό του, το δικό σας, και τις συνήθειές του. Επίσης, θα είναι σε θέση να κάνει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα πρόληψης με βάση τις ανάγκες του παιδιού.
Εάν έχετε ήδη ενδείξεις τερηδόνας, επισκεφτείτε τον παιδοδοντίατρο το συντομότερο. Η τερηδόνα των βρεφών έχει πολύ ταχύτερη εξέλιξη από αυτή των ενηλίκων. Εάν υπάρχουν βλάβες σε αρχόμενο στάδιο, είναι δυνατόν να αναχαιτιστούν. Οι πιο προχωρημένες είναι δυνατόν να θεραπευτούν χωρίς απαραίτητα το παιδί να χάσει τα δόντια του.

http://www.babyonline.gr

Αριστερόχειρας ή δεξιόχειρας;

Συνεργάστηκε ο Αναπτυξιακός-Εργοθεραπευτής
Στέλιος Μαντούδης

Κάποτε οι αριστερόχειρες υποχρεούνταν να μάθουν να γράφουν με το δεξί, συχνά μάλιστα δια της βίας. Σήμερα, η επιστημονική κοινότητα βεβαιώνει: Η αριστεροχειρία δεν είναι "κουσούρι", δεν συνδέεται με μαθησιακές δυσκολίες και το παιδί που την φέρει, δεν πρέπει να καταπιέζεται ή να αποτρέπεται.

Ζούμε σε ένα κόσμο που επικρατούν οι δεξιόχειρες. Το δεξί χέρι θεωρείται το «καλό», το συνηθισμένο, ενώ το αριστερό θεωρείται πιο «σπάνιο» και εξεζητημένο. Δεν είναι μακρινές οι εποχές που, με ένα ρατσιστικό κριτήριο, οι αριστερόχειρες υποχρεώνονταν ακόμα και με τη βία να μάθουν να γράφουν με το δεξί και που και οι ίδιοι ένιωθαν ένοχοι για το «κουσούρι» τους. Σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά. Όπως είναι γνωστό, ο ανθρώπινος εγκέφαλος αποτελείται από δύο ημισφαίρια, ορίζοντας δύο τύπους ανθρώπων: τους «δεξιόχειρες» (στους οποίους επικρατεί η λειτουργία του αριστερού ημισφαιρίου) κα τους «αριστερόχειρες» (στους οποίους το πάνω χέρι έχει το δεξί ημισφαίριο).
Όλα σχεδόν τα παιδιά είναι αμφιδέξια, δηλαδή χρησιμοποιούν και τα δύο χέρια τους μέχρι την ηλικία των 2 ή 3 ετών. Σε αυτή την ηλικία περίπου αρχίζουν να αποκτούν περισσότερη επιδεξιότητα όταν χρησιμοποιούν το ένα από τα δύο χέρια, συνήθως το δεξί. Όταν μιλάμε για διάκριση, αναφερόμαστε στην εδραίωση της πλευρίωσης. Πλευρίωση ονομάζεται η κυριαρχία της μιας πλευράς του σώματος (μάτι, χέρι, πόδι και αυτί), η οποία ονομάζεται ενεργητική. Μερικά παιδιά συνεχίζουν να χρησιμοποιούν και τα δύο χέρια τους μέχρι τα 5 ή τα 6 τους, όταν δηλαδή αρχίζουν να γράφουν οπότε γίνεται και η τελική επιλογή. Μη ομοιογενής πλευρίωση μπορεί να σημαίνει νευροψυχολογική ανωριμότητα και συχνά συνδέεται με δυσκολίες προσανατολισμού στον χώρο. Διαταραχές της πλευρίωσης επηρεάζουν την ικανότητα μάθησης της γραφής.

Πώς θα καταλάβω αν το παιδί μου είναι αριστερόχειρας ή δεξιόχειρας;
Ένας τρόπος που μας επιτρέπει να εντοπίσουμε το επικρατές χέρι του παιδιού είναι μέσα από την παρατήρηση του κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού. Η επικράτηση του ενός χεριού συνοδεύεται και από την επικράτηση του αντίστοιχου ποδιού, ματιού, αυτιού.
Μερικές ενδεικτικές δραστηριότητες που θα μας βοηθήσουν να καταλάβουμε την προτίμηση που έχει το παιδί μας είναι οι εξής:
- Προτρέπουμε το παιδί να κοιτάξει μέσα από την κλειδαρότρυπα, από ένα σωλήνα ή ένα μεγενθυτικό φακό
- Ζητάμε από το παιδί να βάλει το ρολόι στο αυτί του
- Ζητάμε από το παιδί να πετάξει μία μικρή μπάλα με το ένα χέρι
- Προσφέρουμε στο παιδί το αγαπημένο του γλύκισμα και παρατηρούμε ποιο χέρι χρησιμοποιεί για να το πάρει
- Βάζουμε το παιδί να κάνει κουτσό από τη μια άκρη του δωματίου στην άλλη
- Ζητάμε από το παιδί να ισορροπήσει στο ένα πόδι

Κατά τη διάρκεια της εξέτασης ελέγχεται η ποιότητα εκτέλεσης πράξεων από την αριστερή και δεξιά πλευρά του σώματος

Επιδημιολογικά στοιχεία
Με τα ως τώρα στατιστικά δεδομένα, ένας στους 10 ανθρώπους είναι αριστερόχειρας (δηλαδή 600 εκατομμύρια του παγκόσμιου πληθυσμού). Τώρα, όμως τα πράγματα αλλάζουν και η ζυγαριά δείχνει να τείνει να ισορροπήσει, καθώς ο ρυθμός γέννησης αριστερόχειρων αυξάνεται σταδιακά και αναμένεται ως το 2020 ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι να είναι αριστερόχειρες. Όπως δηλώνει και καθηγητής Βιολογίας Alexander Dubov «ο αριθμός των αριστερόχειρων μωρών που γεννήθηκαν μέσα στο 2005 είναι διπλάσιος από αυτά που γεννήθηκαν το 1990». Αν και οι δύο γονείς είναι αριστερόχειρες το παιδί έχει περίπου 50% πιθανότητες να είναι αριστερόχειρας.

Ο ρόλος των γονέων
Παλαιότερα οι γονείς προσπαθούσαν να επηρεάσουν ή να αλλάξουν τους αριστερόχειρες γιατί πίστευαν πως είναι λανθασμένη συνήθεια που θα έχει συνέπειες στο σχολείο. Σήμερα γνωρίζουμε πως οι αριστερόχειρες δεν αντιμετωπίζουν απολύτως καμία μαθησιακή δυσκολία, ενώ είναι μύθος η αντίληψη πως δεν είναι καλλιγράφοι. Η πίεση που ασκείται στον αριστερόχειρα να αλλάξει το χέρι που χρησιμοποιεί το μόνο που μπορεί να πετύχει είναι να του προκαλέσει σύγχυση και να κάνει πιο δύσκολο το να μάθει να γράφει αφού υποχρεώνεται να χρησιμοποιήσει το λιγότερο επιδέξιο χέρι του.

Προσοχή!
Αν ένα παιδί χρησιμοποιεί εμφανώς περισσότερο το ένα από τα δύο του χέρια πριν από την ηλικία των 18 μηνών, πρέπει να το αναφέρουμε στον παιδίατρο γιατί μπορεί να είναι ένδειξη κάποιου προβλήματος στην εξέλιξη της κίνησης.

Info
Στο κέντρο της Αθήνας υπάρχει ένα κατάστημα με γραφική ύλη, ψαλίδια, στυλό και πολλά άλλα αξεσουάρ σχεδιασμένα ειδικά για αριστερόχειρες.

Είμαι ο Ξανθομπούμπουρας!!!

ο άρχοντας απολαμβάνει τον θρόνο του!!!

6/11 Ταυτόχρονος Δημόσιος Θηλασμός

Ένα μέλος του φορουμ parents.gr είχε την εξής ιδέα: Μια και η εβδομάδα που τρέχει είναι η Εβδομάδα Μητρικού Θηλασμού πρότεινε στα άλλα μέλη του φορουμ να συναντηθούν σε ένα κεντρικό σημείο, σε διάφορες πόλεις, για να θηλάσουν ταυτόχρονα τα μωρά τους προσπαθώντας να στείλουν ένα μήνυμα σε όλους για το πόσο σημαντικός είναι ο θηλασμός για τα βρέφη!

Η ιδέα της βρήκε ανταπόκριση από πολλά μέλη και τελικά η ημερομηνία, η ώρα και η τοποθεσία κλείστηκε όχι μόνο στην Αθήνα αλλά και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας.

Ραντεβού λοιπόν το Σάββατο 6/11/2010 και ώρα 13:00 μμ στις εξής περιοχές:

Αθήνα: Πλατεία Συντάγματος στον Άγνωστο Στρατιώτη.
Θεσσαλονίκη: Στο Λευκό Πύργο.
Πάτρα: Στην πλατεία Όλγας
Ηράκλειο Κρήτης: Στην πλατεία Ελευθερίας, στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη.
Σύρος: Στην πλατεία Μιαούλη.
Κόρινθος: Στα Περιβολάκια.Οι μανούλες του φορουμ parents.gr έφτιαξαν και μια υπέροχη πρόσκληση.

Παγκόσμια Εβδομάδα Μητρικού Θηλασμού 2010 1-7 Νοεμβρίου

Ο Θηλασμός είναι ο μοναδικός τρόπος για να εξασφαλίσουμε πως τα παιδιά έχουν τη σωστή διατροφή ώστε να έχουν την καλύτερη δυνατή αρχή στη ζωή τους.
Δυστυχώς όμως στην εποχή μας ο θηλασμός έχει υπονομευθεί.
Ο θηλασμός είναι στην πραγματικότητα τέχνη και όχι επιστήμη.
Και η τέχνη αυτή φαίνεται ότι χάθηκε στο διάβα του χρόνου.
Ενώ είναι γνωστό ότι ο θηλασμός είναι ότι καλύτερο, οι κοινωνικές δομές (αντιλήψεις, γυναικεία εργασία, μαιευτήρια, κλπ) δεν ευνοούν αυτήν την επιλογή.
Η τέχνη χάθηκε, κι ενώ ο θηλασμός αποτελεί φυσική διαδικασία, απαιτεί πλέον εκπαίδευση και ενθάρρυνση γιατί στην πρώτη δυσκολία είναι εύκολο να χορηγηθεί ένα υποκατάστατο του μητρικού γάλακτος σε σκόνη.
Καλούνται λοιπόν όλες οι θηλάζουσες μητέρες να παρευρεθούν στα προκαθορισμένα σημεία της Ελλάδας (που αναγράφονται παραπάνω) το Σάββατο 6 Νοεμβρίου και ώρα 13:00 μμ.
Με την πραγματοποίηση δημόσιου θηλασμού θα δώσουμε το μήνυμα ότι όλες οι γυναίκες μπορούν να θηλάσουν και ότι δεν πρέπει πια ο θηλασμός να θεωρείται ταμπού.
Ας δώσουμε στα παιδιά μας αυτό που τους αξίζει........
ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ.

Διαβάστε περισσότερα: Mamma El: 6/11 Ταυτόχρονος Δημόσιος Θηλασμόςhttp://mammael.blogspot.com/2010/11/611.html#ixzz141l8K6LC

Δεν διαβάζουν, δεν διαβάζουν

Της ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΣ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (spapa@enet.gr)

Στο «νέο σχολείο» που οραματίζεται η ηγεσία του υπουργείου Παιδείας από φέτος κιόλας «καθιερώνεται ο θεσμός της φιλαναγνωσίας»: Ενα πρόγραμμα που θα εφαρμόζεται στις δύο πρώτες τάξεις του δημοτικού, με στόχο τη «σταδιακή εδραίωση μιας φιλικής σχέσης των μικρών μαθητών με το λογοτεχνικό βιβλίο».

Από μόνη της, η κίνηση είναι καλοδεχούμενη. Ποιο είναι όμως το γενικότερο πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται; Και κατά πόσο μια τέτοια παρέμβαση μπορεί ν' απαλλάξει την ανάγνωση από τη ρετσινιά της αγγαρείας;

Τους κερδίζει ο υπολογιστής

Το ότι οι έφηβοι, ειδικά τ' αγόρια, δεν διατηρούν και τις καλύτερες σχέσεις με τη λογοτεχνία το έχουμε διαπιστώσει εδώ και χρόνια, τουλάχιστον εμπειρικά. Αν κρίνουμε όμως από τ' αποτελέσματα πρόσφατα δημοσιευμένης έρευνας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, η παραπάνω διαπίστωση επιβεβαιώνεται πανηγυρικά. Η μεγάλη πλειονότητα των μαθητών του γυμνασίου από κάθε γωνιά της Ελλάδας που συμμετείχαν σ' αυτήν -συμπληρώθηκαν πάνω από 25.000 ερωτηματολόγια- δεν το κρύβουν: σε ποσοστό 75% ομολογούν πως διαβάζουν λίγο ή καθόλου λογοτεχνικά βιβλία και ένας στους τέσσερις εμφανίζεται να διαβάζει πολύ, βασικά πεζογραφία.
Τα κείμενα που διδάσκονται στο σχολείο, μολονότι ανταποκρίνονται αρκετά στα ενδιαφέροντά τους (έτσι δήλωσε το 45%), σπανίως τους ανοίγουν την όρεξη για ν' ανακαλύψουν κι άλλα έργα των συγγραφέων που ανθολογούνται στα εγχειρίδια (47%). Και, ενώ τα κορίτσια δείχνουν να έχουν πιο ζεστή επαφή με το αντικείμενο, όσο περνούν κι αυτά από τη μία τάξη στην άλλη, όλο και απομακρύνονται από το εξωσχολικό διάβασμα. Το παιχνίδι μοιάζει να έχει χαθεί. Πράγμα που σημαίνει ότι χιλιάδες ελληνόπουλα, χωμένα για τα καλά στον υπολογιστή τους, είναι ανύποπτα για τον ρόλο που θα μπορούσε να παίξει η λογοτεχνία στην καθημερινή τους ζωή -στο ν' αποκτήσουν θετικά πρότυπα, να τονώσουν την αυτοπεποίθησή τους, να ξεκαθαρίσουν τα συναισθήματά τους, να κατανοήσουν συμπεριφορές που τους ξενίζουν, να συμφιλιωθούν με το ότι η ανθρώπινη φύση είναι αντιφατική.
Η έρευνα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου πραγματοποιήθηκε με την ευθύνη της δόκτορος φιλολογίας Χριστίνας Αργυροπούλου την περίοδο 2004-2006, με στόχο να προσδιοριστεί σε ποιον βαθμό πάσχει το μάθημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας στο γυμνάσιο και με τι τρόπους θα μπορούσε η διδασκαλία του να γίνει πιο αποδοτική. Δεν στάλθηκαν όμως μόνο στα παιδιά ερωτηματολόγια αλλά και σε 2.803 καθηγητές. Ολως παραδόξως, οι τελευταίοι εμφανίζονται λάτρεις της λογοτεχνίας: Ενας στους τρεις δηλώνει πως διαβάζει πολύ για την προσωπική του απόλαυση, το 57% απαντάει αρκετά, μόνο το 11% λίγο, ενώ το ποσοστό εκείνων που δεν διαβάζουν καθόλου παρουσιάζεται μηδενικό... Αν όμως η λογοτεχνία είναι τόσο σημαντική για τους ίδιους, πώς και δεν καταφέρνουν να την κάνουν ελκυστική και για τους μαθητές; Μήπως το εκπαιδευτικό μας σύστημα τους σπρώχνει να λειτουργούν διεκπεραιωτικά;

Γίνεται καταναγκαστικό

Για τον πολυσχιδή Σάκη Σερέφα -ποιητή, ανθολόγο, δραματουργό και φιλόλογο, με δεκαετή θητεία στα θρανία της μέσης εκπαίδευσης- η όλη στρέβλωση ξεκινάει από την ένταξη του μαθήματος της λογοτεχνίας στην εξεταστέα ύλη. «Οταν μπαίνει το στοιχείο του καταναγκασμού, κάθε απόλαυση χάνεται». Τι κι αν το περιεχόμενο των σχολικών εγχειριδίων έχει από το 2006 ανανεωθεί; «Ενα ρετούς έγινε» υποστηρίζει ο ίδιος. «Η λογική των θεματικών ενοτήτων και της αποσπασματικότητας των κειμένων παραμένει. Στην πραγματική μας ζωή διαβάζουμε τα βιβλία ολόκληρα. Γιατί η αναγνωστική συμπεριφορά των παιδιών πρέπει να είναι διαφορετική;»
Πράγματι, στα «Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας» και των τριών τάξεων του Γυμνασίου, η ύλη διαρθρώνεται γύρω από ενότητες όπως «Ο άνθρωπος και η Φύση», «Θρησκευτική ζωή», «Λαογραφία», «Οι φίλοι μας τα ζώα», «Εθνική ζωή», «Παλαιότερες μορφές ζωής», «Η βιοπάλη» ή «Ο καημός της ξενιτιάς»... Σ' αυτές εντάσσονται αποσπάσματα από ευρύτερες ποιητικές ή αφηγηματικές συνθέσεις που καλύπτουν από τον Σολωμό ή τον Δροσίνη ως τον Ελύτη και τον Ρίτσο, από τον Τέλλο Αγρα και τον Αργύρη Εφταλιώτη ως τον Καρούζο και τη Δημουλά, από τον Καζαντζάκη, τον Θεοτοκά και τον Βενέζη ως τους Βαλτινό, Ζέη και Θέμελη, και από τον Καρκαβίτσα, τον Ουράνη ή τον Κρυστάλλη ως τη Μέλπω Αξιώτη και τον Δημήτρη Χατζή.

Θεσμός φιλαναγνωσίας

Τι κι αν 95% των καθηγητών -στην ίδια πάντα έρευνα- πιστεύουν πως η αξιοποίηση της μελοποιημένης ποίησης θα έκανε το μάθημα πιο ενδιαφέρον; Τέτοια ενότητα δεν προστέθηκε στα νέα βιβλία. Αν μη τι άλλο, υπάρχουν στίχοι του Σαββόπουλου, δείγματα γραφής περισσότερων μεταπολεμικών συγγραφέων -Ταχτσής, Κουμανταρέας, Σωτηρίου, Γαλανάκη, Σκαμπαρδώνης, Σουρούνης κ.ά.- καθώς και κείμενα με ξένες υπογραφές, όπως των Τσέχοφ, Μπρεχτ, Πρεβέρ, Χικμέτ ή Αντουάν ντε Σεντ-Εξιπερί. Οι ερωτήσεις εν τούτοις που συνοδεύουν το μάθημα είναι κατά κανόνα φιλολογικού-γραμματολογικού τύπου, ενώ η λεπτομερής ανάλυση του κειμένου λειτουργεί συνήθως απωθητικά. Οπως και στα υπόλοιπα μαθήματα έτσι κι εδώ, τα θέματα SOS τα αναζητούν τα παιδιά στο τέλος της χρονιάς. Κι όπως φάνηκε από ακόμα πιο πρόσφατη έρευνα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (2008), το 59% των μαθητών του γυμνασίου θεωρούν πως τα λογοτεχνικά τους εγχειρίδια δεν τους προσφέρουν ιδέες για δημιουργικές δραστηριότητες.
Μέσα σ' αυτό το τοπίο, όπου ως γνωστόν και οι σχολικές βιβλιοθήκες καρκινοβατούν, φιλοδοξεί να επέμβει διορθωτικά το υπουργείο Παιδείας, αρχής γενομένης από το δημοτικό σχολείο. Ας σημειωθεί ότι στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, αυτόνομο μάθημα λογοτεχνίας δεν υφίσταται κι ας κρίνεται απαραίτητο απ' όλους σχεδόν τους δασκάλους. Ενώ λοιπόν τα λογοτεχνικά κείμενα εξακολουθούν να προσεγγίζονται στο πλαίσιο της διδασκαλίας της «γλώσσας» (βλ. σύνταξη, γραμματική κ.ο.κ), από τη φετινή χρονιά, στα 800 ολοήμερα δημοτικά της επικράτειας, «καθιερώνεται ο θεσμός της φιλαναγνωσίας» για τα παιδιά που μένουν στο σχολείο ως το απόγευμα, με μία διδακτική ώρα τη βδομάδα για την Α' και τη Β' τάξη.
Ουσιαστικά πρόκειται για μια σύμπραξη του υπουργείου Παιδείας με το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, που θα χρηματοδοτηθεί από κοινοτικά κονδύλια -μέσα στον Νοέμβριο θα πέσουν οι τελικές υπογραφές για την ένταξή του στο ΕΣΠΑ- το οποίο «δεν αποκλείεται να επεκταθεί σταδιακά στις υπόλοιπες τάξεις του δημοτικού, ενδεχομένως και στο γυμνάσιο» λέει ο Σάκης Σερέφας, υπεύθυνος σήμερα για τον συντονισμό του προγράμματος σε επτά νομούς της κεντρικής Μακεδονίας: «Στόχος είναι η εξοικείωση των μαθητών με το λογοτεχνικό βιβλίο, ως αντικείμενο πρώτα απ' όλα. Ο δάσκαλος θα βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με τα παιδιά, θα τους διαβάζει χαλαρά ιστορίες και, μέσα από παιγνιώδεις δραστηριότητες, όπως ζωγραφιές, κατασκευές, τραγούδια ή παντομίμα, θα τους μυεί στην απολαυστική εμπειρία της ανάγνωσης. Μια αρχή γίνεται. Γιατί το θέμα είναι ν' αλλάξει ολόκληρη η φιλοσοφία για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας».* 
www.enet.gr

Όλοι έξω!