Τα παραμύθια είναι για να μαθαίνουν τα παιδιά και να θυμούνται οι μεγάλοι

Συνέντευξη με την Εύα Πετροπούλου Λιανού
Κείμενο: Έρη Μαυράκη

Μια “παραμυθένια” συνέντευξη από την αγαπημένη συγγραφέα των παιδιών, Εύα Πετροπούλου Λιανού.

Τα παραμύθια είναι για να μαθαίνουν τα παιδιά και να θυμούνται οι μεγάλοι

Πότε άρχισες να αποτυπώνεις σε χαρτί τον κόσμο της φαντασίας σου;
Ε.Π.Λ: Έγραφα από παιδί . Ιστορίες σε σελίδες κενές των βιβλίων , ποιήματα χωρις ρίμα. Έγραφα χωρίς να σκέφτομαι. Ήταν κάτι που το είχα μέσα μου  Όπως όταν αναπνέει κάποιος . Όταν το 1994 βρέθηκα στη Γαλλία, για σπουδές και δουλειά, έγραψα ένα παραμύθι στα γαλλικά. Νοσταλγούσα τη πατρίδα μου, τους γονείς μου, τους παππούδες μου. Έτσι εμφανίστηκε η Ζεραλντιν. Ο εκδοτικός οίκος Αμαλτέ στη Νάντ, στη Γαλλία την ξεχώρισε σαν ιστορία και την εξέδωσε το 2006. Από τότε δεν εχω σταματήσει να γράφω παραμύθια. Το 2009 εξέδωσα το δεύτερο μου βιβλίο Η κόρη της Σελήνης , από τις εκδόσεις Οσελότος και αργότερα το 2011 εξέδωσα τη μετάφραση στα Ελληνικά της Ζεραλντιν και το Ξωτικό της Λίμνης , από τις εκδόσεις Εναστρον. Και συνεχίζω να γράφω και να δημοσιεύω παραμύθια μου σε διάφορα μπλογκ και ηλεκτρονικές εφημερίδες σε Ελλάδα και Κύπρο.

Πιστεύεις πως τα παιδιά αγαπούν τα παραμύθια που ακολουθούν τον τρόπο γραφής και μεταδίδουν τα απλά νοήματα των κλασσικών παραμυθιών ή θέλουν κάτι πιο σύγχρονο και πολύπλοκο;
Ε.Π.Λ.: Στα παιδιά αρέσει το παραμύθι και δη το παραμύθι με εικόνα και έντονα χρώματα. Δεν μπορώ να ξεχωρίσω μια ιστορία σε κλασσική ή μοντέρνα. Για μένα το μήνυμα που θέλω να περάσω στα παιδιά, είναι το βασικότερο συστατικό από όλα. Και τα δυο μου παραμύθια έχουν μια βασική ιδέα που στηρίζεται στο όνειρο και στην ελπίδα. Η άποψη μου είναι ότι τα παιδιά χρειάζονται την φαντασία. Είναι σημαντικό για να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στην ωμή εικόνα της πραγματικότητας. Οπότε εάν θέλετε, το παλιό συνεχίζεται μέσα από τις νέες ιδέες δημιουργών και νέων συγγραφεων για τη δυνατή προσέγγιση του κόσμου των παιδιών, που είναι ευαίσθητος όμως απόλυτα αληθινός. Τα παιδιά ξέρουν πολύ καλά τι τους αρέσει και τι όχι; Μπορούν να καταλάβουν τα παραμύθια, όπως και τους ανθρώπους που τα γράφουν. Για μένα τα παραμύθια, είναι ιστορίες της εποχής και φυσικά κάθε γενιά θέλει .. το παραμυθά της !!!

Η προσωπική σου έρευνα μέσα από τις παρουσιάσεις που έχεις κάνει και την επαφή σου με τα παιδιά, σε τι συμπεράσματα σε οδηγεί για τους μικρούς σου αναγνώστες;
Ε.Π.Λ.: Όταν τα παιδιά γνωρίζουν τους ήρωες ενός παιδικού βιβλίου που έχουν διαβάσει εκστασιάζονται. Νιώθουν ότι είναι μέρος της ιστορίας και μπορούν εύκολα να αναλύσουν, να πούν τη γνώμη τους ακόμη και να δημιουργήσουν νέους ήρωες . Είναι εποικοδομητικό και για μένα αλλά και για τα παιδιά, που μέσα από το παιχνίδι , την ιστορία μαθαίνουν και εκπαιδεύονται σε ηθικές αξίες κι αρχές ίσως ξεχασμένες στην εποχή μας , λογω της υπερβολικής παρακολούθησης της τηλεόρασης ή των βιντεο γκειμ . Τα παιδιά έχουν ανάγκη να βιώσουν και να νιώσουν ότι είναι δυνατόν να κάνουν τα όνειρα τους πραγματικότητα. Το παραμύθι τους μαθαίνει ότι έχουν δικαίωμα να ονειρεύονται . Οι φόβοι τους μπορούν να πάψουν να υπάρχουν . Όπως λέει κάποιος γνωστός « τα παραμύθια δε γράφτηκαν για να μας δείξουν ότι υπάρχουν οι δράκοι , αλλά για να μας διδάξουν ότι μπορούν να νικηθούν».

«Η Ζεραλντίν και το ξωτικό της λίμνης» αγαπήθηκε πολύ από τα παιδιά και μάλιστα οι ήρωες του πήραν ζωή μέσα από μια σειρά θεατρικών παραστάσεων. Πες μας λίγα λόγια γι αυτό..
Ε.Π.Λ.: «Η Ζεραλντιν και το ξωτικό της λίμνης» από τις εκδόσεις Εναστρον αγαπήθηκε αμέσως, ακόμη κι από την πρώτη παρουσίαση στην 8Η Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης, όπου ένα τσούρμο από παιδιά έψαχνε το κόκκινο σκουφί του ξωτικού Σαπερλιπποπετ, κατά τη διάρκεια παρουσίασης – διαδραστικού παιχνιδιού, που οργανώθηκε από τον εκδοτικό οίκο. Θεωρήθηκε επιτυχημένο ως διαδραστικό παιχνιδι, η γνωριμία με τους ήρωες, από όλους όσους, που βρίσκονταν στην έκθεση εκείνη τη μέρα. Τα θέματα που αγγίζει αυτή η ιστορία της Ζεραλντιν είναι πολυποίκιλα. Από τη μια η αγάπη για τη φύση, το περιβάλλον και τη φυγή από την καθημερινότητα . Από την άλλη η συμβίωση με τον ηλικιωμένο παππού Λιονέλ , που θα περάσει όλη τη γνώση και τη σοφία του , στην εγγονή του Ζεραλντίν και τρίτο η ύπαρξη ενός τρίτου ήρωας εξίσου σημαντικό, του Σαπερλιπποπετ, του ξωτικού-ψαριού , που προσπαθεί να ξαναβρεί την ξωτικό – οικογένεια του . Όλοι οι ήρωες αγαπήθηκαν από τα παιδιά Ιδιαίτερα η σχέση φιλίας Ζεραλντιν – Σαπερλιποππετ ενθουσίασε πολύ.  Πολλά παιδιά στο τέλος της παράστασης , ερχόντουσαν και με ρωτούσαν , έαν θα μπορέσουν κι αυτά , να γνωρίσουν ένα ξωτικό και να γίνουν φίλοι. Η φιγούρα του παππού Λιονέλ άρεσε πολύ , γιατί τους θύμιζε κάτι γνώριμο. Όλοι έχουμε κάποιον ηλικιωμένο που θα επισκεφτούμε κατά τη διάρκεια των εορτών. Όσο πιο γνώριμος και οικείος είναι ένας ήρωας στα παιδιά , τόσο ταυτίζονται μαζί του κι επιθυμούν, να τον γνωρίσουν ακόμη περισσότερο . Τέλος είμαι σχεδόν σίγουρη ότι όσα από αυτά έχουν ενυδρείο, έχουν αρχίσει να κοιτούν τα ψάρια μ ένα άλλο μάτι ..

Τελικά τα παραμύθια είναι μόνο για παιδιά;
Ε.Π.Λ.: Τα παραμύθια είναι για να μαθαίνουν τα παιδιά και να θυμούνται οι μεγάλοι. Όλοι έχουμε ανάγκη από την αθωότητα, την ελπίδα και το όνειρο.  Σε όποια ηλικία κι αν είμαστε , πιστεύω ότι έχουμε ανάγκη από ένα όμορφο παραμύθι.

 http://www.e-orfeas.gr

το πρόβλημα παχυσαρκίας των παιδιών

Η Ελίνα Γκίκα είναι κλινική ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, εκπαιδεύτρια Νεανικού Διαβήτη, Υπεύθυνη Τμήματος Ψυχικής Υγείας της Γενικής Κλινικής «Μητέρα», Διδάκτωρ Ψυχολογίας Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Κάτοχος Master (D.U.P.P.) Ψυχοπαθολογίας Ενηλίκων (Universite Paris V-Descartes, Sorbonne, 1999), Μaster (D.U.P.P.) Ψυχοπαθολογίας Παιδιών και Εφήβων (Universite Paris V-Descartes, Sorbonne, 1998), Master (D.E.A.) Kλινικής Ψυχολογίας Ενηλίκων (Universite Paris X-Nanterre, 1997). Κάτοχος Πτυχίου Αναπτυξιακής και Κλινικής Ψυχολογίας (Universite deRouen, 1995). Εκπαιδευθείσα στον Νεανικό Διαβήτη στην Παιδιατρική Κλινική του Hospital Necker Enfants Malades. Θεραπεύει το επιστημονικό πεδίο της Ψυχολογίας του Παιδιού, του Εφήβου και του Ενήλικα. Έχει μεγάλη κλινική εμπειρία στην ψυχολογική διερεύνηση και αντιμετώπιση περιπτώσεων ευάλωτης προσωπικότητας παιδιών και εφήβων, μέσα από ατομική ή οικογενειακή συμβουλευτική ψυχοθεραπεία. Ασχολείται ειδικότερα και με τον διαβήτη σε ερευνητικό και πρακτικό επίπεδο από το 1996 στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Είναι συγγραφέας του βιβλίου: Ταξιδεύοντας στη Χώρα του Διαβήτη που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Άγκυρα και τυπώθηκε με την ευγενική χορηγία της Bayer.

Κυρία Γκίκα, τα ελληνόπουλα θεωρούνται τα πλέον παχύσαρκα παιδιά της Ευρώπης. Νομίζετε ότι ψυχολογία έχει θέση σε αυτή τη θλιβερή πρωτιά;

Λόγω των κατοχικών συνδρόμων που ο λαός μας κουβαλά μέχρι τις μέρες μας, οι ελληνικές οικογένειες δεν τηρούν σωστά διατροφικά σχήματα ούτε σε ωράρια, ούτε σε ποσότητες, ούτε σε ποιότητα. Θεωρούν πως όσο περισσότερο τρώει ένα παιδί τόσο υγιέστερο είναι. Οι νεότεροι γονείς κουβάλησαν αυτή την ασυνείδητη μνήμη που κληρονόμησαν από τους δικούς τους γονείς και δυστυχώς την περνούν στα παιδιά τους.

Πολλές φορές οι γονείς έχουν την τάση να χρησιμοποιούν το φαγητό ως επιβράβευση ή τιμωρία. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για ένα παιδί;

Η τροφή (διατροφή) είναι μια φυσιολογική ανάγκη του ανθρώπινου οργανισμού, προσφέρει όμως ευχαρίστηση και απόλαυση καθώς έχει και συναισθηματική αξία αφού συνδέεται με την αγάπη της μητέρας έπειτα από τη γέννησή μας.

Με το πέρασμα του χρόνου όμως, πολλές φορές γίνεται σύνδεση της τροφής με γνωστικά μηνύματα ως μέτρο διαπαιδαγώγησης. Κι έτσι η επιβράβευση ή τιμωρία προσδίδουν στην τροφή έμμεσα συναισθηματικά μηνύματα των γονέων προς το παιδί. Έτσι, αργότερα η τροφή μπορεί να λειτουργήσει «αυτοκαταστροφικά» αφού σε κάθε απογοήτευση βρίσκει «καταφύγιο» στην τροφή. Με αυτό τον τρόπο η τροφή λαμβάνει μια παθολογική σημασία.

Η πρόσληψη ή η άρνηση τροφής για ένα παιδί -και κατ' επέκταση και στον ενήλικα- μπορεί να συνδέεται με καταπιεσμένα συναισθήματα ή συναισθήματα που δεν εκφράζονται;

Θα πρέπει να αναφέρουμε ότι υπάρχουν παγκόσμιες οδηγίες για τις διατροφικές ανάγκες των παιδιών οι οποίες αντιστοιχούν σε κάθε ηλικία ανάπτυξης. Ωστόσο είναι ξεκάθαρο ότι δεν πιέζουμε ποτέ ένα παιδί να φάει εκτός και αν υπάρχει κάποιο οργανικό πρόβλημα ή αν είναι ακραία περίπτωση (κλινικός υποσιτισμός, ανορεξία). Αντιθέτως βάζουμε όρια στα παιδιά όταν ξεπερνούν τις λογικές ποσότητες πρόσληψης τροφής. Είναι πιθανόν κυρίως στη νηπιακή ηλικία το παιδί να «χρησιμοποιεί» την τροφή ως μέσο διαπραγμάτευσης για κάποιο σκοπό. Για παράδειγμα ως συνέχεια της προηγούμενης ερώτησης, συχνά συναντάμε γονείς να λένε στο παιδί, «αν φας όλο το φαγητό σου θα σου πάρω ένα παιχνίδι». Με αυτό τον τρόπο ενισχύουν το παιδί να υιοθετήσει μια λανθασμένη συμπεριφορά «θα φάω όλο το φαγητό μου μόνο αν πάμε στις κούνιες μετά ή αν θα μου πάρεις κάτι». Είναι λάθος να παρακαλάμε το παιδί για να φάει. Έχει πλέον διαπιστωθεί ότι όλες οι διατροφικές διαταραχές σχετίζονται με τον συναισθηματικό κόσμο του ατόμου (παιδιού/εφήβου/ενήλικα) που υποφέρει από αυτές.

Ποιος είναι ο ρόλος της ψυχολογίας στην παιδική παχυσαρκία;

Ο ρόλος της ψυχολογίας του υπέρβαρου/παχύσαρκου παιδιού είναι μείζονος σημασίας, αφού η παχυσαρκία επηρεάζει την εικόνα σώματος, την εικόνα εαυτού καθώς και όλη τη συμπεριφορά του παιδιού. Το να επισημαίνουμε συνεχώς σε ένα παιδί το βάρος του και να το επιπλήττουμε γι' αυτό είναι πιθανόν να φέρει τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα. Καίριος είναι φυσικά ο ρόλος και η συμπεριφορά των γονέων. Σε περίπτωση που τα αίτια είναι οργανικά τότε πρέπει οι γονείς να βοηθούν τα παιδιά με σωστούς διατροφικούς κανόνες τους οποίους θα ακολουθεί όλη η οικογένεια. Σε περίπτωση που τα αίτια είναι ψυχολογικά τότε θα πρέπει να αναζητήσουν τη βοήθεια κάποιου ψυχολόγου.

Τι χρειάζεται να κάνουν οι γονείς από τη στιγμή που παραδεχτούν το πρόβλημα παχυσαρκίας των παιδιών τους;

Καταρχήν να υιοθετήσουν οι ίδιοι πρώτα υγιεινές και ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες. Να καθιερώσουν ένα σωστό πρόγραμμα διατροφής για όλη την οικογένεια σε συνεργασία με έναν γιατρό-διατροφολόγο που εμπιστεύονται. Να εντάξουν την άσκηση στη ζωή των παιδιών και τη δική τους και να την τηρούν όχι με καταναγκασμό αλλά με χαρά και αγάπη. Καμιά φορά αρκεί μόνο να μπει κανείς σε ένα πρόγραμμα που να τηρεί με συνέπεια προκειμένου να αφήσει στην άκρη κακές συνήθειες που επιβαρύνουν τον οργανισμό.

Τα παιδιά που είναι παχύσαρκα είναι πιο μεγαγχολικά;

Είναι πιθανόν τα παχύσαρκα παιδιά να εκδηλώσουν μελαγχολική συμπεριφορά, δεν ισχύει αυτό όμως πάντα. Εξαρτάται από την προσωπικότητα του παιδιού και την αιτία της παχυσαρκίας. Ένα παχύσαρκο παιδί το οποίο ανήκει σε μια παχύσαρκη οικογένεια, μπορεί να θεωρεί τον εαυτό του φυσιολογικό και να κρατά μια αμυντική στάση. Κάποιο άλλο το οποίο για ψυχολογικούς λόγους έχει βρει «καταφύγιο» στη τροφή, ή για οργανικούς λόγους είναι παχύσαρκο είναι πιθανότερο να είναι μελαγχολικό. Γενικά η μελαγχολία η οποία μπορεί να οδηγήσει μέχρι και στη κατάθλιψη συνδέεται με την εικόνα σώματος η οποία προσδιορίζει και την συνολική εικόνα εαυτού.

Οφείλουμε να κάνουμε έναν διαχωρισμό, στο βιβλίο σας αναφέρεστε στον διαβήτη τύπου Ι, τον νεανικό διαβήτη δηλαδή ο οποίος και οφείλεται σε παράγοντες εκτός διατροφής. Τα ποσοστά όμως αύξησης του Διαβήτη τύπου ΙΙ -που σχετίζεται άμεσα με τη διατροφή- τείνει να μεγαλώνει στις μικρές ηλικίες. Υπάρχει κάποια διαφορά στον τρόπο που αντιμετωπίζετε τα περιστατικά αυτά;

Είναι γεγονός ότι ο διαβήτης τύπου ΙΙ αγγίζει το 10% του πληθυσμού στη χώρα μας ενώ ο διαβήτης τύπου Ι μόνο το 1%. Ο διαβήτης τύπου 1 είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα του οργανισμού το οποίο δεν συνδέεται αιτιολογικά με τη διατροφή. Ο διαβήτης τύπου ΙΙ όμως αφορά ένα μεταβολικό σύνδρομο το οποίο προκύπτει κυρίως από την παχυσαρκία. Τα Ελληνόπουλα δυστυχώς, είναι τα τρίτα στην παγκόσμια κατάταξη στη παιδική παχυσαρκία και ως εκ τούτου υπάρχει αυξανόμενο ποσοστό παιδικού διαβήτη τύπου ΙΙ.
Η αντιμετώπιση του τύπου Ι και Τύπου ΙΙ διαβήτη αναφορικά με την θεραπεία αλλά και την ψυχολογία των παιδιών είναι σαφώς διαφορετική. Και στις δυο περιπτώσεις όμως χρειάζεται η επαφή με εξειδικευμένη διαβητολογική ομάδα η οποία απαρτίζεται από ιατρό, διατροφολόγο και ψυχολόγο.

Ποιος είναι ο ρόλος της ψυχοθεραπείας στις ψυχοσωματικές ασθένειες;;

Εφόσον το άτομο είναι ένα αδιαχώριστο σύνολο σώμα-ψυχή, το σώμα επηρεάζει τον ψυχισμό και ο ψυχισμός το σώμα. Στην εποχή μας πολλές ασθένειες θεωρούνται ψυχοσωματικές όπως ο νεανικός διαβήτης, οι αλλεργίες, ή ενέχουν ψυχοσωματική αιτιότητα όπως είναι η περίπτωση της παχυσαρκίας. Έτσι η ψυχολογία και η ψυχοθεραπεία καλούνται να λύσουν αινίγματα, να αποφορτίσουν τα αρνητικά συναισθήματα, να αμβλύνουν την αγωνία και να μάθουν στα παιδιά πώς να πραγματώνουν τα όνειρα και τις επιθυμίες τους με σκοπό να βιώσουν όμορφα τη ζωή τους.

Γιατί αποφασίσατε να γράψετε ένα βιβλίο για παιδιά με Διαβήτη;

Από την κλινική εμπειρία μου στα παιδιά με Διαβήτη συνάντησα πολλά παιδιά με το «γλυκό» αυτό βάσανο, τον διαβήτη βρεφών, παιδιών, εφήβων και νεαρών ενηλίκων, τον οποίον από τη στιγμή που ο Διαβήτης εμφανίστηκε στη ζωή τους προσπαθούν να τον αποδεχτούν, να τον γνωρίσουν, να συμβιώσουν αρμονικά μαζί του. Αγχώθηκα κι εγώ, ζυμώθηκα μαζί με αυτά τα παιδιά και τους εφήβους, κατάλαβα την αγωνία και τις έγνοιες τους. Η ζωή όμως είναι όμορφη, όπως και να 'χει... ακόμη και με τον διαβήτη παρέα, αρκεί να τον δεχτούμε και να τον κατανοήσουμε... όπως έναν σύντροφο. Μέσα από τα μάτια των παιδιών αυτών, των εφήβων αλλά και των γονιών που συνάντησα, μέσα από τα λόγια τους, τις διηγήσεις τους, τα προβλήματα, τις αγωνίες και τις καθημερινές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, δημιουργήθηκε μέσα μου η ιδέα για ένα βιβλίο που θα μιλά με απλό, ευχάριστο και φιλικό τρόπο, συνάμα όμως επιστημονικό και έγκυρο για όλα τα θέματα που απασχολούν τον διαβήτη.

www.lovebaby.gr